← Все темы

1. Қалау мағынадағы сөйлемді таңдаңыз.

   AA. Сауалнама нәтижесіне карай ұсыныстар әзірледік.

   BB. Сауалнама нәтижесі біз ойлағаннан да жаксы болды.

   CC. Ұсыныстарды тиісті мекемелерге ресми хатпен жолдамақшымыз.

   4D. Жылдық есепке сауалнама нәтижесін қосқымыз келеді.
   Пояснение. Сөйлемдегі «қосқымыз келеді» тіркесі «-ғы/гі+міз келеді» қалау рай тұлғасы арқылы жасалып, іс-әрекетті орындауға деген ниетті, қалауды білдіреді.

2. Қысқарған сөздерге қосымшасы дұрыс жалғанған қатарды белгілеңіз.

   AA. ІІМ-не, ЖШС-нің, ҚазҰУ-не

   BB. ІІМ-ға, ЖШС-ынын, ҚазҰУ-ге

   CC. ІІМ-ге, ЖШС-нын, ҚазҰУ-ға

   4D. ІІМ-іне, ЖШС-інің, ҚазҰУ-іне
   Пояснение. Қысқарған сөздерге қосымшалар соңғы әріптің дыбысталуына қарай жалғанады: ІІМ (ішкі істер министрлігі - не), ЖШС (жауапкершілігі шектеулі серіктестігі - нің), ҚазҰУ (қазақ ұлттық университеті - не) нұсқаларында жалғаулар дұрыс көрсетілген.

3. Қатесі бар сөйлемді белгілеңіз.

   AA. Әлеуметтік байланыстарды нығайту – демалудың маңызды бөлігі.

   BB. Достарыңызбен кездесіңіз немесе демалысты бірге өткізуді жоспарлаңыз.

   CC. Отбасыңызбен бірге уақыт өткізіп, туыстарыңызғада көңіл бөліңіз.

   4D. Бұл сіздің жақындарыңызбен байланысыңызды нығайтады.
   Пояснение. Сөйлемдегі «туыстарыңызғада» сөзіндегі «да» шылауы сөзге жабысып, қате жазылған. Ереже бойынша «да/де» шылаулары сөзден бөлек жазылуы керек («туыстарыңызға да»).

4. Болымсыз мағынадағы сөйлемді таңдаңыз.

   AA. Біздің берген ұсыныстарымыз қаралмады.

   BB. Ұсыныстарымызды арнайы хатпен жолдадық.

   CC. Ұсыныстар өте көп келді.

   4D. Ұсыныстарды тіркеуден өткізді.
   Пояснение. Сөйлемдегі «қаралмады» етістігі болымсыз етістік жұрнағы (-ма) арқылы жасалып, іс-әрекеттің жүзеге аспағанын, яғни болымсыз мағынаны білдіріп тұр.

5. Мағынасы жақын сөздерді табыңыз.

   AA. жедел, шұғыл

   BB. ұйымдастыру, өткізу

   CC. жылдам, баяу

   4D. мәжіліс, талқылау
   Пояснение. «Жедел» және «шұғыл» сөздері синонимдер болып табылады, екеуі де тез, жылдам деген мағынаны білдіреді.

6. Жиреншенің «Ағып жатқан селге» теңегені қай жас?

   AА. Қырық бес жас

   BВ. Он бес жас

   CС. Отыз бес жас

   4D. Жетпіс бес жас
   Пояснение. Жиренше шешен адам өмірінің кезеңдерін сипаттағанда отыз бес жасты «ағып жатқан селмен» теңеген.

7. Дұрыс құрастырылған сөйлемді белгілеңіз.

   AA. Халқымыздың дүниетанымы және өмірлік ұстанымдары өзгеруге тиіс.

   BB. Халқымыздың дүниетанымы өзгеруге тиіс және өмірлік ұстанымдары.

   CC. Халқымыздың ұстанымдары дүниетанымы және өмірлік өзгеруге тиіс.

   4D. Халқымыздың және дүниетанымы өмірлік ұстанымдары өзгеруге тиіс.
   Пояснение. Бұл сөйлемде сөздердің байланысы мен орын тәртібі қазақ тілінің синтаксистік заңдылықтарына толық сай келеді: бірыңғай мүшелер (дүниетанымы және өмірлік ұстанымдары) қатар тұр, ал баяндауыш (өзгеруге тиіс) сөйлем соңында орналасқан.

8. «Кімге?» деген сұраққа жауап беретін сөйлемді табыңыз.

   AA. Оның бірі нотарпалдық кеңседе сақталады.

   BB. Сонында келісімшарт нотарпалдық кеңседе куәландырылады.

   CC. Келісімшарт үш дана етіп жасалады.

   4D. Қалған данасы екінші тарапқа беріледі.
   Пояснение. Бұл сөйлемдегі «екінші тарапқа» деген сөз тіркесі барыс септігінде тұр және «кімге?» (кімге беріледі? – екінші тарапқа) деген сұраққа жауап береді.

9. Мезгілді білдіретін сөзі бар сөйлемді анықтаңыз.

   AA. Курска катысушылар тест тапсырады.

   BB. Біліктілікті арттыру курстары жайлы акпараттар өте көп.

   CC. Біліктілікті арттыру курсына жиі барып тұрған жаксы.

   4D. Ертең біліктілікті арттыру курсы басталады.
   Пояснение. Сөйлемдегі «ертең» (завтра) сөзі іс-әрекеттің орындалу уақытын, яғни мезгілді білдіреді.

10. Шартты мағынадағы сөйлемді белгілеңіз.

    AA. Мақсатымыз – осы жобаны ойдағыдай жүзеге асыру.

    BB. Жиналыс аяқталған соң бірден жоспар жазуға кірістік.

    CC. Отандық тауарлардын сапасы жоғары болса, сұраныс та көп болады.

    4D. Мекеме басшысы кезекті еңбек демалысында болғандықтан, құжаттарға қолды оның орынбасары қойды.
    Пояснение. Сөйлемдегі «болса» сөзі (шартты рай тұлғасы) және «-са/-се» жұрнағы іс-әрекеттің орындалу шартын білдіріп, шартты бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем құрап тұр.

11. Консервант ретінде пайдаланылатын қанттың түрі

    AA. Қоңыр қант

    BB. Қызыл қант

    CC. Пудра қант

    4D. Ақ қант
    Пояснение. Ақ қант (сахароза) тамақ өнеркәсібінде және үй жағдайында консервілеу кезінде бактериялардың дамуын тежейтін негізгі консервант ретінде кеңінен қолданылады.

12. Жалғауы дұрыс жалғанған қатарды табыңыз.

    AA. экономистпен

    BB. экономистің

    CC. экономисттер

    4D. экономистке
    Пояснение. Слово «экономист» оканчивается на глухой согласный «т», поэтому притяжательное окончание родительного падежа (ілік септік) присоединяется правильно в мягкой форме: «экономистің».

13. Көп нүктенің орнына тиісті сөзді белгілеңіз. Ұйымдастырушылар ... толықтай қонақүйлерге орналастырды.

    AА. қатысушылардың

    BВ. өкілдерге

    CС. делегаттарды

    4D. қонақтар
    Пояснение. Сөйлемдегі «орналастырды» етістігі табыс селдігіндегі сөзді талап етеді (кімді орналастырды?). «Делегаттарды» сөзі табыс селдігінің жалғауымен (-ды) тұр және мағынасы жағынан сөйлемге толық сәйкес келеді.

14. Бұйрық мағынадағы тіркесті көрсетіңіз.

    AA. өзгертулер мен толықтыруларды талқыладық

    BB. өзгертулер мен толықтырулар енгізілді

    CC. өзгертулер мен толықтырулар қабылдансын

    4D. өзгертулер мен толықтырулар таныстырылды
    Пояснение. «Қабылдансын» етістігі бұйрық райдың 3-жағында тұр және бұйрық, талап ету мағынасын білдіреді.

15. Сандар емлесіне сәйкес келмейтін сөйлемді белгілеңіз.

    AA. Ең ірі 32 елдің экономикасына талдау жасалды.

    BB. Жобаны іске асыру үшін 500 000 000 (бесжүз млн) теңге бөлінді.

    CC. Астана экономикалық форумында 11 тақырып талқыланды.

    4D. Форумға қатысушылардың үштен екі бөлігі онлайн қосылды
    Пояснение. Сандар емлесі бойынша сан есімдерді жақша ішінде қайталап жазғанда, сан мен сөз аралас берілмейді (не толық санмен, не толық сөзбен жазылуы керек), сондықтан «500 000 000 (бесжүз млн)» нұсқасы қате жазылған.

16. Осы шақтағы сөйлемді белгілеңіз.

    AA. Жиналыстың барысында хаттаманың бірінші нұсқасы жазылды.

    BB. Хатшы хаттаманы отырыс кезінде жазады.

    CC. Жиналыстан кейін хаттамаға төраға және хатшы қол қойды.

    4D. Хаттаманын көшірмесін алу керек.
    Пояснение. Сөйлемдегі «жазады» етістігі ауыспалы осы шақ мағынасында қолданылып, іс-әрекеттің қазіргі уақытта әдеттегідей орындалатынын білдіреді.

17. Деректі заттың атын білдіретін сөзді белгілеңіз: Өсімдіктердің көптеген түрі кездеседі.

    AA. Өсімдіктердің

    BB. Түрі

    CC. Кездеседі

    4D. Көптеген
    Пояснение. Сөз тіркесіндегі «өсімдіктердің» сөзі зат есім болып табылады және деректі заттың (өсімдіктің) атын білдіреді.

18. Тыңдалымда айтылмаған ақпаратты белгілеңіз.

    AA. Сырдария өзені арқылы теңізге кемінде 2 млрд текше метр су түсу керек.

    BB. Арал теңізі XX ғасырда ауданы жағынан әлемде төртінші орында болатын.

    CC. Кіші Арал теңізінде қазіргі кезде 22 млрд текше метр су бар.

    4D. Арал теңізі апатты жағдайда тартылып қалды.
    Пояснение. Мәтінде Кіші Арал теңізіндегі су көлемі туралы ақпарат басқаша берілген немесе бұл дерек тыңдалым мәтінінде мүлдем айтылмаған, ал қалған нұсқалар Арал теңізінің тарихы мен қазіргі экологиялық жағдайына қатысты негізгі белгілі фактілер болып табылады.

19. Жалғауы дұрыс жалғанған қатарды белгілеңіз.

    AА. металлды

    BВ. граммға

    CС. съездге

    4D. туриске
    Пояснение. Сөз соңы қатаң дыбысқа аяқталғандықтан (турист), оған қатаң дыбыстан басталатын барыс септігінің жалғауы (-ке) дұрыс жалғанған. Басқа нұсқаларда үндестік заңы немесе емле ережелері бұзылған (мысалы, металды, грамға, съезге болуы керек).

20. Жалғауы дұрыс жалғанған қатарды белгілеңіз.

    AA. металлды

    BB. граммға

    CC. съездге

    4D. туриске
    Пояснение. Сөз соңы қатаң дыбысқа біткендіктен (турист), оған қатаң дыбыстан басталатын барыс септігінің жалғауы (-ке) дұрыс жалғанған. Басқа нұсқаларда үндестік заңы мен емле ережелері бұзылған (мысалы: металды, грамға, съезге болуы керек).

21. Сөйлемді толықтырыңыз. Ассамблея өз қызметін Қазақстан Республикасының ... ... жүзеге асырады.

    AA. бүкіл аумағын

    BB. бүкіл аумақта

    CC. бүкіл аумағының

    4D. бүкіл аумағында
    Пояснение. Сөйлемдегі «жүзеге асырады» (осуществляет) етістігімен байланысып, іс-әрекеттің орнын білдіру үшін «бүкіл аумағында» (на всей территории) тіркесі жатыс септігінде (-нда) қолданылуы тиіс.

22. Бірдей сөздің екі мағынада қолданылуын табыңыз.

    AA. Жазда домбырада бірнеше күй тартып үйрендім. Жаз тез өтіп кетеді.

    BB. Әріптестеріммен дос сияқты араласып кеттім. Достыққа адалмын.

    CC. Негізгі ақпарат бірінші бетте жазылған. Сөйлегенде бетім қызарады.

    4D. Құжаттарым талапқа сәйкес келді. Талап қатал болғаны дұрыс.
    Пояснение. Бұл нұсқада «бет» сөзі екі түрлі мағынада қолданылған: бірінші сөйлемде кітаптың немесе құжаттың беті (парақ), ал екінші сөйлемде адамның жүзі (бет-әлпеті).

23. Жалғауы дұрыс жалғанған қатарды белгілеңіз.

    AA. металлды

    BB. граммға

    CC. съезге

    4D. туриске
    Пояснение. Қазақ тілінің емле ережесі бойынша, шет тілінен енген сөздердің соңындағы қатар келген екі дауыссыз дыбыстың соңғысы түсіп қалмайды және оған қосымша жалғанғанда кейінгі дыбыс заңдылығы сақталады: «турист» сөзіне барыс септігінің жалғауы «-ке» дұрыс жалғанған.

24. Тыңдалымда қарама-қарсы мағынада айтылатын сөздері бар сөйлемді белгілеңіз.

    AA. «Толық адам формуласы» өзіне сенімді, ізгілік пен жақсылыққа ұмтылатын адамдарға ғана тән сипаттама.

    BB. Өзін-өзі тану, үнемі дамып отыру, ғылымға, білімге басымдық беру – кемелдіктің көрінісі.

    CC. Осыған орай, Абай сөзі ұрпақтың бағыт-бағдарының темірқазығын айқындайды.

    4D. Қазір тарап жатқан ұғымды Абай сөзімен өзінде-ақ түсіндіріп айтқан.
    Пояснение. Сөйлемде бір-біріне қарама-қарсы мағынадағы сөздер жоқ болса да, «ізгілік» (жақсылық, ізгі ниет) пен «жақсылық» синонимдес сөздер ретінде қолданылған, алайда контекст бойынша бұл нұсқа басқа сөйлемдермен салыстырғанда мағыналық қарама-қайшылықты немесе антонимдік жұптарды іздеуде жалғыз ықтимал нұсқа болып табылады.

25. Консервант ретинде пайдаланылатын қанттың түрі

    AA. Қоңыр қант

    BB. Қызыл қант

    CC. Пудра қант

    4D. Ақ қант
    Пояснение. Ақ қант (ақ қант сиропы немесе кристалды ақ қант) тамақ өнеркәсібінде және үй жағдайында өнімдерді бұзылудан қорғайтын негізгі консервант ретінде кеңінен қолданылады.

26. Күшейту мағынада қолданылған тіркесті белгілеңіз.

    AA. білікті басшы

    BB. қаталдау талап

    CC. тәжірибелі маман

    4D. тым қатал ескерту
    Пояснение. «Тым қатал ескерту» тіркесіндегі «тым» күшейткіш үстеуі сын есімнің белгісін күшейтіп, күшейту мағынасын білдіріп тұр.

27. Қатесіз жазылған сөйлемді анықтаңыз.

    AA. Заң жобасына депутаттарда өзгертулер мен толықтырулар енгізді.

    BB. Сайлауға қатысу үшін әкімдерде өз жаспарларын таныстырады.

    CC. Заң жобасы қазіргі кезде депутаттарда.

    4D. Дөңгелек үстел жұмысына депутаттармен әкімдер қатысады.
    Пояснение. Сөйлемде грамматикалық және стилистикалық қателер жоқ, «депутаттарда» сөзі жатыс септігінде дұрыс қолданылған. Басқа нұсқаларда септік жалғаулары мен шылаулар қате қолданылған (мысалы, А және В нұсқаларында «-да/-де» шылауының орнына жатыс септігі жалғанған, ал D нұсқасында «мен» шылауының орнына көмектес септігінің жалғауы жазылған).

28. Сандар емлесіне сәйкес келмейтін жауапты белгілеңіз.

    AA. Жобаның IV-тарауын аяқтадық.

    BB. Комиссия отырысында 50 шақты терминді талқылады.

    CC. Жиналыс 3 сағатқа созылды.

    4D. Қызметкерлердің 3-еуі іссапарда.
    Пояснение. Рим цифрларынан кейін дефис қойылмайды, сондықтан «IV-тарауын» емес, «IV тарауын» деп жазылуы керек.

29. Осы шақтағы сөйлемді көрсетіңіз.

    AA. Баяндамаларды жинаққа қосу үшін талапқа сәйкес ресімдеу керек.

    BB. Іс-шараның өтетіндігі жайында хат әзірлеп отырмын.

    CC. Хатта мәліметтер толық болуы қажет.

    4D. Қатысушылардың баяндамаларын жинақ ретінде шығарамыз.
    Пояснение. Сөйлемдегі «әзірлеп отырмын» етістігі қалыптық етістік (отыр) арқылы жасалып, іс-әрекеттің дәл қазіргі сәтте, яғни осы шақта болып жатқанын білдіреді.

30. Көп нүктенің орнына тиісті есімдікті белгілеңіз. ... осы мәселеге сәйкес тиісті шара қолдануыңызды сұраймын.

    AA. Біздің

    BB. Сізді

    CC. Біз

    4D. Сізден
    Пояснение. Сөйлемдегі «сұраймын» (прошу) етістігі шығыс септігіндегі есімдікті талап етеді, сондықтан «Сізден сұраймын» (прошу Вас / у Вас) нұсқасы грамматикалық тұрғыдан дұрыс келеді.