← Все темы

1. Қарама-қарсы мағынадағы сөздері бар сөйлемді анықтаңыз.

   AA. Қандай тілде болса да ең керемет, ең әдемі сөз – «мен сені кешірдім».

   BB. Арзан әңгімеге құмар адам, қымбат уақытын жоғалтады.

   CC. Адамның ең ұлы қасиеті – бақытты болуға талпынуы.

   4D. Ең қиын үш нәрсе: сыр сақтау, реніштерді ұмыту және уақытты тиімді пайдалану.
   Пояснение. Сөйлемде бір-біріне қарама-қарсы мағына беретін «арзан» (дешевый) және «қымбат» (дорогой) антоним сөздері қолданылған.

2. Дұрыс жазылған реттік сан есімін табыңыз.

   AA. XXI-ғасыр, IX-том

   BB. 1973 жыл, 13 желтоқсан

   CC. №13-лицей, №23-мектеп

   4D. 47-ші бап, 17-ші үй
   Пояснение. Реттік сан есімдер араб цифрымен жазылғанда дефис арқылы тиісті қосымшасы (-шы/-ші) жалғанады. Сондықтан «47-ші бап, 17-ші үй» нұсқасы грамматикалық тұрғыдан дұрыс жазылған.

3. Сөйлемді дұрыс құрастырыңыз. 1) үш апта 2) белгіленеді 3) сынақ мерзімі 4) жұмысшыға.

   AA. 3) 4) 2) 1)

   BB. 2) 4) 3) 1)

   CC. 1) 3) 4) 2)

   4D. 4) 1) 3) 2)
   Пояснение. Қазақ тілінің заңдылығына сәйкес, сөйлем мүшелерінің дұрыс орналасу реті бойынша бастауыш пен оның анықтауыштары алдында, ал баяндауыш (белгіленеді) сөйлемнің соңында келеді. Осыған орай «Жұмысшыға үш апта сынақ мерзімі белгіленеді» (4, 1, 3, 2) нұсқасы синтаксистік тұрғыдан дұрыс құрылған.

4. Қарсылықты мағынадағы сөйлемді табыңыз.

   AA. Келіссезде бізді қызықтырған жайттар болды, алайда келісімшарт жасасудан бас тарттық.

   BB. Семинардың соңында сертификат алып, көшірмесін кадр бөліміне өткіздік.

   CC. Семинар түсте аяқталды, түстен кейін жұмысқа бардық.

   4D. Біздің ұсынысымыз кешігіп жетіпті, сондықтан талқылауға қатыспадық.
   Пояснение. Сөйлемде қарсылықты жалғаулық шылау («алайда») қолданылып, екі жақтың бір-біріне қарама-қайшы мағынасы білдірілген.

5. Сандар емлесіне сәйкес келмейтін сөйлемді белгілеңіз.

   AA. Ең ірі 32 елдің экономикасына талдау жасалды.

   BB. Форумға қатысушылардың үштен екі бөлігі онлайн қосылды

   CC. Астана экономикалық форумында 11 тақырып талқыланды.

   4D. Жобаны іске асыру үшін 500 000 000 (бесжүз млн) теңге бөлінді.
   Пояснение. Сандардың жазылу емлесі бойынша сан мен оның қысқартылған атауы аралас жазылмайды немесе жақша ішіндегі «бесжүз млн» дегенде «бес жүз» бөлек жазылуы керек және миллион сөзі толық немесе дұрыс қысқартылуы тиіс.

6. Дұрыс құрастырылған сөйлемді белгілеңіз.

   AA. Конференцияның мақсаты – білім беру ресурстарының сапасын арттыру.

   BB. Конференцияның мақсаты – сапасын арттыру білім беру ресурстарының.

   CC. Конференцияның мақсаты – ресурстарының білім беру сапасын арттыру.

   4D. Білім ресурстарының сапасын беру конференцияның мақсаты арттыру.
   Пояснение. Бұл сөйлемде сөздердің байланысы мен орналасу тәртібі қазақ тілінің синтаксистік заңдылықтарына толық сәйкес келеді: анықтауыш анықталатын сөздің алдында тұр, ал баяндауыш сөйлем соңында орналасқан.

7. Дұрыс құрастырылған сөйлемді белгілеңіз.

   AA. Адамның өзі жетпеген жерге сөзі жетеді.

   BB. Жастар мұны ескеруі керек міндетті түрде.

   CC. Ана тілін құрметтемеу сыйламау деген сөз ертеңгіні.

   4D. Ана тілім өлер болса ертең егер, өлуге дайынмын күні бүтін мен.
   Пояснение. Бұл сөйлемде сөздердің орналасу тәртібі (синтаксистік құрылымы) толықтай дұрыс және мағынасы айқын. Қалған нұсқаларда сөздердің орын тәртібі бұзылған (мысалы, баяндауыш сөйлемнің соңында келмеген).

8. Сөйлемді толықтырыңыз. «Экспо-2017 көрмесі» Қазақстанның елордасы Астана қаласында ... дейін өтті.

   AA. 2017 жылы 10 маусымнан бастап 10 қыркүйегіне

   BB. 2017 жылдың 10 маусымнан бастап 10 қыркүйекке

   CC. 2017 жылғы 10 маусымнан бастап 10 қыркүйекке

   4D. 2017 жыл 10 маусым бастап 10 қыркүйек
   Пояснение. «Экспо-2017» халықаралық көрмесі Астана қаласында 2017 жылғы 10 маусымнан бастап 10 қыркүйекке дейін өтті. Бұл нұсқада грамматикалық жалғаулар мен септіктер («жылғы», «маусымнан бастап», «қыркүйекке дейін») өзара дұрыс үйлескен.

9. Адамның қалауын білдіретін сөйлемді көрсетіңіз.

   AA. Жүргізілген реформалардың нәтижесін көріңіздер.

   BB. Нәтиже жаксы болу үшін реформа жүргізу керек.

   CC. Жүргізілген реформалар жаксы нәтиже беретін шығар.

   4D. Жүргізілген реформалардың нәтижесін көргіміз келеді.
   Пояснение. «Көргіміз келеді» тіркесі адамның қалауын, ниетін білдіреді (бірінші жақтың көпше түріндегі қалау рай тұлғасы).

10. Қандай құжаттың сипаттамасы берілгенін анықтаңыз. ... – түпнұсқаның орнына жасалған құжат, заңды күші бірдей болады.

    AА. Қолхатты

    BВ. Мінездемесі

    CС. Көшірменің

    4D. Дубликат
    Пояснение. Дубликат — бұл түпнұсқа жоғалған немесе бүлінген жағдайда оның орнына берілетін, заңды күші түпнұсқамен бірдей болатын құжат.

11. Қатесіз жазылған сан есімді белгілеңіз.

    AA. 3255 – үш мың екіжүз елу бес

    BB. 471563 – төрт жүз жетпіс бір бес жүз алпыс үш

    CC. 2591 – екі мын бесжүз тоқсан бір

    4D. 5246 – бес мың екі жүз қырық алты
    Пояснение. Қазақ тілінде күрделі сан есімдердің әрбір сөзі бөлек жазылады. «Бес мың екі жүз қырық алты» нұсқасында барлық сөздер орфографиялық ережеге сай бөлек және қатесіз жазылған.

12. «Сыпайылық» сөзінің дұрыс түсіндірмесін белгілеңіз.

    AA. азаматтар мен әріптестерге дұрыс және құрметпен қарау

    BB. азаматтар мен әріптестерге күліп және күлдіріп қарамау

    CC. азаматтар мен әріптестерге сынай және сыйлай қарау

    4D. азаматтар мен әріптестерге тура және батыл қарау
    Пояснение. «Сыпайылық» (вежливость) дегеніміз — азаматтар мен әріптестерге дұрыс, әдепті және құрметпен қарауды білдіретін қасиет.

13. субальпі және альпі шалғындары мен тастақ тундрасының табиғи кешендерін

    AA. субальпі және альпі шалғындары мен тастақ тундрасының табиғи кешендерін

    BB. акацияны, финика пальмасын, фикусты, кола ағашын

    CC. шалғындарды, даланы, жапырақты тайганы

    4D. таулы-қоңыр қылқан жапырақты ормандарды, самырсынды төсем қопасын
    Пояснение. Сұрақтың өзінде берілген табиғи кешендердің сипаттамасы А нұсқасындағы мәтінмен толық сәйкес келеді.

14. Мезгілді білдіретін сөзі бар сөйлемді белгілеңіз.

    AA. Таза табысты бөлудің тәртібіне өзгерістер енгізілді.

    BB. Жиналыста басқа да көптеген мәселелер қаралады.

    CC. Кеңейтілген жиналыс таңертең сағат 10:00-де болады.

    4D. Жиналыста басшылар жылдық қаржылық есеп береді.
    Пояснение. Сөйлемдегі «таңертең» (утром) сөзі іс-әрекеттің орындалу уақытын, яғни мезгілді білдіреді.

15. Көптік жалғауы жалғанбайтын қатарды белгілеңіз.

    AA. бірнеше сұрақ, он шақты ұсыныс

    BB. отандық өнім, шағын кәсіпорын

    CC. кеңейтілген жиналыс, кезекті мәжіліс

    4D. шұғыл тапсырма, құпия мәлімет
    Пояснение. Қазақ тілінде сан есімдерден (бірнеше, он шақты) кейін келетін зат есімдерге көптік жалғауы жалғанбайды.

16. Тыныс белгісі дұрыс қойылған қатарды табыңыз.

    AA. Сауатты болу дегеніміз – дұрыс жазып, дұрыс сөйлей білу.

    BB. Сауатты болу дегеніміз, дұрыс жазып – дұрыс сөйлей білу.

    CC. Сауатты болу – дегеніміз дұрыс жазып, дұрыс сөйлей білу.

    4D. Сауатты болу дегеніміз дұрыс жазып, дұрыс сөйлей білу.
    Пояснение. Бұл сөйлемде «дегеніміз» сөзінің алдынан сызықша қойылады, ал бірыңғай мүшелер («дұрыс жазып, дұрыс сөйлей білу») өзара үтір арқылы байланысады.

17. Көп нүктенің орнына тиісті сөзді белгілеңіз. Ұйымдастырушылар делегаттарды ... қонақүйлерге орналастырды.

    AA. жалпы

    BB. толықтай

    CC. барша

    4D. бәрін
    Пояснение. Сөйлемнің мағынасына қарай «делегаттарды бәрін» (немесе «делегаттардың бәрін») нұсқасы сәйкес келеді, себебі «бәрін» сөзі жинақтау есімдігі ретінде барлық қатысушыларды қамтып тұр.

18. Сіз кітап оқығанды ұнатасыз ба?

    AA. Әрине, уақытым болғанда оқимын.

    BB. Жұмыс өте көп, уақытым жоқ.

    CC. Студент кезімде көп оқитынмын.

    4D. Әрине, ол менің сүйікті ісім.
    Пояснение. Бұл жауап сұраққа тікелей және ең жағымды, толыққанды жауап береді, өйткені кітап оқуды сүйікті ісі ретінде сипаттайды.

19. Жіңішкелік белгінің емлесіне сәйкес жазылған қатарды белгілеңіз.

    AА. модульдік, стильдік

    BВ. модульдық, стильдық

    CС. модулдік, стилдік

    4D. модулы, стилы
    Пояснение. Орыс тілінен енген «модуль», «стиль» сөздеріне қазақ тілінің қосымшалары жіңішкелік белгісі (ь) сақталып, жіңішке жалғаулар арқылы жалғанады (модульдік, стильдік).

20. Ресми-іскерлік стильде жазылған сөйлемді белгілеңіз

    AA. Халықаралық Валюта Қорының болжамдары бұдан да үрейлі.

    BB. Дегенмен бұл мәселеде бірқатар түйткілдер болып шықты.

    CC. Соның кесірінен кедей мемлекеттер күйреудің алдында тұр.

    4D. Қызметкерлерге осы ақпаратты таратуларыңызды сұраймыз.
    Пояснение. Бұл сөйлемде ресми-іскерлік стильге тән өтініш білдіру формасы («таратуларыңызды сұраймыз») қолданылған, ал қалған нұсқалар публицистикалық стильге жатады.

21. Тыныс белгісі дұрыс қойылған сөйлемді анықтаңыз.

    AA. Ана тілін сүйген адам – туған жерін, елін, Отанын, сүйеді деген сөз.

    BB. Ана тілін сүйген адам туған жерін, елін, Отанын сүйеді деген сөз.

    CC. Ана тілін сүйген адам «туған жерін, елін, Отанын» сүйеді деген сөз.

    4D. Ана тілін сүйген адам – туған жерін, елін, Отанын сүйеді деген сөз.
    Пояснение. Бұл сөйлемде бастауыш («адам») мен баяндауыш құрамындағы тұйық етістік («сүйеді деген сөз») арасына сызықша дұрыс қойылған және бірыңғай мүшелер («жерін, елін, Отанын») үтір арқылы дұрыс ажыратылған.

22. Сандар емлесіне сәйкес келмейтін жауапты белгілеңіз.

    AA. Сауалнама 14-29 жас аралығындағылар жастар тартылды.

    BB. Жүргізген сауалнама жалпы 20-сұрақтан құралды.

    CC. Сауалнамаға жауап берген жастардың 35%-ы басқа ұлттан болды.

    4D. Сауалнаманың 1-сұрағы – «Бос уақытыңызды қалай өткізесіз?»
    Пояснение. Сандар емлесі бойынша реттік сан есімді білдіретін дефис «20-сұрақтан» емес, «20-сыншы» немесе жай ғана «20 сұрақтан» (егер есептік сан есім болса) түрінде жазылуы керек. Бұл сөйлемде реттік мағына емес, жалпы сан мөлшері айтылғандықтан, дефиссіз «20 сұрақтан» деп жазылуы тиіс.

23. Қарама-қарсы мағынадағы сөйлемді белгілеңіз.

    AА. Қайырымдылық жасасаң, қайырын өзің көресің.

    BВ. Қайырымдылық – адам бойындағы ең жақсы қасиет.

    CС. Өкінішке қарай, қайырымдылық қасиет әр адамның бойынан табыла бермейді.

    4D. Оң қолың бергенді, сол қолың білмесін.
    Пояснение. Бұл сөйлемде «оң» және «сол» деген қарама-қарсы мағыналы сөздер қолданылған, сондықтан ол қарама-қарсы мағынадағы сөйлем болып табылады.

24. Реттік сан есімнің дұрыс жазылған нұсқасын белгілеңіз.

    AA. 97-баптың 7-тармағы

    BB. №73-«Аяулым» балабақшасы

    CC. 2021-жылғы 5-қыркүйек

    4D. XXI-тарау
    Пояснение. Қазақ тілінің емле ережелеріне сәйкес, реттік сан есімдер араб цифрымен жазылғанда дефис арқылы тиісті жалғау жалғанады (97-баптың 7-тармағы). Ал рим цифрларынан кейін (XXI-тарау) және жыл, ай аттарының алдындағы араб цифрларынан кейін (2021-жылғы, 5-қыркүйек) дефис қойылмайды, сондай-ақ нөмір белгісінен кейін де дефис артық.

25. Көп нүктенің орнына тиісті тіркесті белгілеңіз. Биыл мекемеміздің құрылғанына ... ... толды.

    AA. отыз жылға дейін

    BB. отыз жыл

    CC. отыз шақты жыл

    4D. отызыншы жыл
    Пояснение. Сөйлемдегі «толды» етістігі нақты уақытты қажет етеді, сондықтан «отыз жыл» (ровно тридцать лет) тіркесі мағыналық және грамматикалық тұрғыдан ең қолайлы нұсқа болып табылады.

26. Бөлшектік сан есімі бар сөйлемді көрсетіңіз.

    AA. Сауалнамаға қатысқандардың үштен бірі банк қызметін жақсы біледі.

    BB. Халықтың қаржылық сауаттылық деңгейі бір жылда екі есеге өскен.

    CC. Әрбір бесінші респондент өз мәселесін қаржы ұйымымен шешкен.

    4D. 15 қараша – Қаржыгерлер күні.
    Пояснение. Сөйлемдегі «үштен бірі» (одна треть) тіркесі бөлшектік сан есім болып табылады, ал қалған нұсқаларда жинақтық, реттік және есептік сан есімдер қолданылған.

27. Тыныс белгісі дұрыс қойылған қатарды белгілеңіз.

    AA. Кәсіпкерлікпен айналысу үшін тынбай еңбектену керек!

    BB. Менін негізгі мақсатым, кәсіпкерлікпен айналысу.

    CC. Сегіз сағаттық ұйқы – адамға күш пен сергектік береді.

    4D. Ұйқы – тынықтырды, жұмыс – шынықтырды.
    Пояснение. Бұл сөйлемде тыныс белгісі (леп белгісі) мағынасына сай дұрыс қойылған. Басқа нұсқаларда үтір мен сызықша қате қолданылған (мысалы, бастауыш пен баяндауыш арасында немесе қажетсіз жерде).

28. Ойлы пікірді мағынасы бойынша толықтырыңыз. Атағыңа ... сай болса ғана ... боласың.

    AA. ақылың, сыйлы

    BB. білім, білікті

    CC. көркіңіз, сыйлырақ

    4D. беделім, құрметті
    Пояснение. Мақалдың мағынасына сәйкес, адамның атағына ақылы сай болғанда ғана ол айналасына сыйлы болады. Сондықтан «ақылың» және «сыйлы» сөздері сөйлемді логикалық тұрғыдан дұрыс толықтырады.

29. Осы шақтағы сөйлемді белгілеңіз.

    AA. Хатшы хаттаманы отырыс кезінде жазады.

    BB. Хаттаманың көшірмесін алу керек.

    CC. Жиналыстан кейін хаттамаға төраға және хатшы қол қояды.

    4D. Жиналыстың барысында хаттаманың бірінші нұсқасы жазылды.
    Пояснение. Бұл сөйлемдегі «жазады» етістігі ауыспалы осы шақ тұлғасында тұр және іс-әрекеттің қазіргі уақытта әдеттегідей жасалатынын білдіреді.

30. Салыстыру мағынасындағы сөйлемді белгілеңіз.

    AА. Шетелдегі шипажайларға қарағанда біздің шипажайлардың бағасы арзандау.

    BВ. Қазақстанда емдік қасиеті бар су шығатын жерлер өте көп.

    CС. «Қапал-Арасан» шипажайы Жетісу өңірінде орналасқан.

    4D. Шипажайдағы ем түрлеріне қандай емдер жатады?
    Пояснение. Сөйлемде «қарағанда» шылауы арқылы шетелдегі және біздің шипажайлардың бағалары өзара салыстырылып тұр.