← Все темы

1. Жалғауы қате жалғанған қатарды белгілеңіз.

   AА. А. Жұминға

   BВ. Ө. Мусинге

   CС. Т. Жұмабаевқа

   4D. Қ. Әбдіровке
   Пояснение. В фамилии «Әбдіров» последний слог твердый («-ов»), поэтому должно присоединяться твердое окончание «-қа» (Қ. Әбдіровқа), а не мягкое «-ге».

2. Мақалдың негізгі мазмұнын анықтаңыз. Ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі. Отан отбасынан басталады.

   AA. Достық туралы

   BB. Адалдық туралы

   CC. Тәрбие туралы

   4D. Еңбек туралы
   Пояснение. Бұл мақалдар отбасындағы тәрбиенің маңыздылығын және баланың ұяда көрген тәрбиесін болашақта қайталайтынын білдіреді, сондықтан негізгі мазмұны тәрбие туралы.

3. Сөйлемді толықтырыңыз. ... ... ... Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында жүзеге асырады.

   AA. Ассамблея өз қызметінен

   BB. Ассамблея қызметінің

   CC. Ассамблеяның қызметіне

   4D. Ассамблея өз қызметін
   Пояснение. Сөйлемдегі бос орынға табыс селтігіндегі толықтауыш қажет. «Ассамблея өз қызметін ... жүзеге асырады» (Ассамблея осуществляет свою деятельность) нұсқасы грамматикалық тұрғыдан дұрыс байланысып тұр.

4. Жіңішкелік белгінің емлесіне сәйкес жазылған қатарды белгілеңіз.

   AA. модулдік, стилдік

   BB. модулы, стилы

   CC. модулі, стилі

   4D. модульдық, стильдық
   Пояснение. Қазақ тілінің емле ережесіне сәйкес, жіңішкелік белгісіне (ь) аяқталатын сөздерге қосымша жалғанғанда «ь» түсіп қалады және соңғы буын жіңішке болғандықтан, жіңішке қосымшалар (модулі, стилі) жалғанады.

5. Тыныс белгісі дұрыс қойылған сөйлемді белгілеңіз.

   AA. Жақсы өмір сүрудің, бір ғана жолы бар, ол – аянбай еңбек ету.

   BB. Жақсы өмір сүрудің бір ғана жолы бар, ол аянбай еңбек ету.

   CC. Жақсы өмір сүрудің бір ғана жолы бар, ол – аянбай еңбек ету.

   4D. Жақсы өмір сүру – бір ғана жолы бар, ол – аянбай еңбек ету.
   Пояснение. В данном предложении перед пояснительным словом 'ол' ставится тире, а запятая после 'жолы бар' не нужна, так как это единая грамматическая конструкция.

6. Бағытты білдіретін сөзі бар сөйлемді көрсетіңіз.

   AАйдар кадр бөліміне кетті.

   BМинистрліктен хат келді.

   CБөлімге жаңа қызметкер алдық.

   4Басшы іссапарда жүр.
   Пояснение. «Айдар кадр бөліміне кетті» сөйлеміндегі «бөліміне» сөзі барыс септігінде тұрып, қимылдың бағытын білдіреді.

7. «Қандай?» деген сұраққа жауап беретін сөзі бар сөйлемді белгілеңіз.

   AA. Тауарды көп өндіру экономиканың дамуына әсер етеді.

   BB. Тауарлардың жақсы өтуі сапасына тікелей байланысты.

   CC. Сапалы тауар сұранысқа ие.

   4D. Тауарды шетелге шығарудың да пайдасы бар.
   Пояснение. Сөйлемдегі «сапалы» (сапалы тауар) сөзі «қандай?» (қандай тауар?) деген сұраққа жауап береді.

8. Деректі заттың атын білдіретін сөзді белгілеңіз. Жас келіннің тәжім етуі.

   AА. Келіннің

   BВ. Етуі

   CС. Тәжім

   4D. Жас
   Пояснение. Сөз тіркесіндегі деректі зат есім (нақты затты, адамды білдіретін сөз) — «келіннің» (келін), ал «тәжім» — дерексіз ұғым, «жас» — сын есім, «етуі» — етістік.

9. Көп нүктенің орнына тиісті сөзді белгілеңіз. Қызметке бос орынға конкурс жариялап, баспасөзге ... берді.

   AA. түйіндеме

   BB. анықтама

   CC. хаттама

   4D. хабарландыру
   Пояснение. Сөйлемнің мағынасына сәйкес, бос жұмыс орнына конкурс жарияланғанда баспасөзге хабарландыру (объявление) беріледі.

10. Бұйрық мағынадағы сөйлемді белгілеңіз.

    AA. Бұқаралық ақпарат құралдарында хабарландыру жарияланды.

    BB. Бұқаралық ақпарат құралдарына хабарландыру жарияламақпыз.

    CC. Бұқаралық ақпарат құралдарына хабарландыру жариялансын.

    4D. Бұқаралық ақпарат құралдарына хабарландыру жариялау керек.
    Пояснение. Сөйлемдегі етістік бұйрық райдың 3-жағындағы «-сын» жұрнағы арқылы жасалып, бұйрық мағынаны білдіріп тұр.

11. Сан есімі қате жазылған қатарды көрсетіңіз.

    AA. Жас мамандардың 5-еуі басқа ұлт өкілдері.

    BB. Жас мамандардың бәрі 3-қабатта отырады.

    CC. Был біздін мекемемізге жаңадан 10-шакты маман келді.

    4D. Жас мамандарды әр бөлімге екі-екіден бөлді.
    Пояснение. Реттік сан есімдер араб цифрымен жазылғанда дефис арқылы тиісті қосымша жалғануы керек (мысалы, '3-қабатта' емес, '3-ші қабатта' немесе '3-қабатта' дегенде қосымша түсіп қалған, дұрысы: '3-қабатта' орнына '3-ші қабатта' болуы тиіс).

12. Сандар емлесіне сәйкес келмейтін жауапты белгілеңіз.

    AA. Баяндаманың III-бөлігін аяқтадық.

    BB. Комиссия отырысында 30 шақты термин бекітілді.

    CC. Конференция 3 сағатқа созылды.

    4D. Қызметкерлердің 5-еуі іссапарда.
    Пояснение. Рим цифрларынан кейін дефис арқылы жалғау немесе септік жалғауы жалғанбайды, сондықтан «III-бөлігін» емес, «III бөлігін» деп жазылуы керек.

13. Реттік сан есімнің дұрыс нұсқасын белгілеңіз.

    AA. XXI-тарау, II-бөлігі

    BB. 2024-жылғы 5-қыркүйек

    CC. №73-«Аяулым» балабақшасы

    4D. 93-баптың 7-тармағы
    Пояснение. Нұсқадағы «93-баптың 7-тармағы» тіркесінде реттік сан есімдердің дефис арқылы жазылуы және септік жалғауларының жалғану заңдылықтары толықтай дұрыс сақталған.

14. Тыныс белгісі дұрыс қойылған сөйлемді белгілеңіз.

    AA. Келіссөз ұзаққа созылды, бірақ тараптар, нақты шешімге келе алмады.

    BB. Келіссөз ұзаққа созылды – бірақ тараптар нақты шешімге келе алмады.

    CC. Келіссөз ұзаққа созылды, бірақ тараптар нақты шешімге келе алмады.

    4D. Келіссөз ұзаққа созылды, бірақ, тараптар нақты шешімге келе алмады.
    Пояснение. Қарсылықты салалас құрмалас сөйлемде «бірақ» шылауының алдынан үтір қойылады, ал шылаудан кейін немесе сөйлем ортасында басқа артық тыныс белгісі қойылмайды.

15. «Нақтырақ айтқанда» тіркесіне мағынасы жақын қатарды белгілеңіз.

    AA. дәлірек айтқанда

    BB. нәтижесін айтқанда

    CC. шындығын айтқанда

    4D. түсініктірек айтқанда
    Пояснение. «Нақтырақ айтқанда» және «дәлірек айтқанда» тіркестері синоним болып табылады, екеуі де бір нәрсені нақтылап, дәлдеп айту мағынасын білдіреді.

16. Белгісіздік мағынадағы сөзі бар сөйлемді анықтаңыз.

    AА. Жұмысқа орналасу үшін тест тапсырады.

    BВ. Банктен есеп-шот ашу керек.

    CС. Депутаттардан бірнеше сауал келді.

    4D. Бүгін келген хаттарды түске дейін тіркедік.
    Пояснение. Сөйлемдегі «бірнеше» сөзі белгісіздік есімдігі болып табылады және белгісіздік мағынаны білдіреді.

17. Қарама-қарсы мағынадағы сөйлемді белгілеңіз.

    AA. Қайырымдылық – адам бойындағы ең жақсы қасиет.

    BB. Өкінішке қарай, қайырымдылық қасиет әр адамның бойынан табыла бермейді.

    CC. Қайырымдылық жасасаң, қайырын өзің көресің.

    4D. Оң қолың бергенді, сол қолың білмесін.
    Пояснение. Сөйлемдегі «қайырымдылық қасиет әр адамның бойынан табыла бермейді» деген ой бірінші сөйлемдегі (А нұсқасы) «қайырымдылық – ең жақсы қасиет» деген пікірге қарама-қарсы, болымсыз мағынаны білдіреді.

18. Болжалдап айтылып тұрған сөйлемді белгілеңіз.

    AA. Тексеріс бойынша 1 апта Тараз қаласында болдық.

    BB. Жиналыста бізді ойландырған мәселе айтылса, өз ұсынысымызды берерміз.

    CC. Дүйсенбі күні кеңейтілген жиналыс болады.

    4D. Демалыс күндері Бурабайға барып демалмақпыз.
    Пояснение. Сөйлемдегі «берерміз» етістігі болжалды келер шақта тұр және іс-әрекеттің жүзеге асуының болжамдылығын білдіреді.

19. Көп нүктенің орнына тиісті жалғауларды көрсетіңіз. Әдетте мен бүгінгі жұмыстарым... ертең... қалдырмаймын.

    AA. -нан, мен

    BB. -ды, -ге

    CC. -а, -нен

    4D. -нын, -гі
    Пояснение. Сөйлемнің мағынасына қарай «жұмыстарымды» (табыс септігі) және «ертеңге» (барыс септігі) жалғаулары сәйкес келеді, яғни «жұмыстарымды ертеңге қалдырмаймын» деген дұрыс нұсқа құралады.

20. Меншікті білдіріп тұрған тіркесті көрсетіңіз.

    AA. өзіміздің ұсыныстарымыз

    BB. өз-өзін дамыту

    CC. біз ұйымдастырдық

    4D. бас сарапшы
    Пояснение. «Өзіміздің ұсыныстарымыз» тіркесінде «өзіміздің» өздік есімдігі ілік септігінде тұрып, «ұсыныстарымыз» сөзіндегі тәуелдік жалғауымен байланысып, меншікті (тиесілікті) білдіреді.

21. Қате жазылған сөйлемді көрсетіңіз.

    AA. Көпшілік жиналатын жерге де барма.

    BB. Шақырмаған жерге барма.

    CC. Сіздің құжатыңыз өзіңізде барма.

    4D. Сауда, ойын-сауық орталықтарына да барма.
    Пояснение. Сөйлемдегі «барма» сөзі бөлек жазылуы керек («бар ма»), себебі бұл жерде «бар» сөзі мен «ма» сұрақ демеулігі қолданылып тұр.

22. Сандар емлесіне сәйкес келмейтін жауапты белгілеңіз.

    AA. Сауалнама 14-29 жас аралығындағылар тартылды.

    BB. Сауалнамаға жауап берген жастардың 35%-ы басқа ұлттан болды.

    CC. Жүргізген сауалнама жалпы 20-сұрақтан құралды.

    4D. Сауалнаманың 1-сұрағы – «Бос уақытыңызды қалай өткізесіз?»
    Пояснение. Сандар емлесі бойынша реттік сан есімдер дефис арқылы жазылғанда, егер сан араб цифрымен берілсе, тиісті қосымшалар қысқартылып (мысалы, -шы, -ші орнына тек дефис) жазылады. Сондықтан «20-сұрақтан» емес, «20-сыншы» немесе жай ғана «20-сұрақтан» (қосымшасыз дефис арқылы реттік мағынаны білдіру) болуы керек, ал бұл жерде «20-сұрақтан» дегенде дефис артық немесе қате қолданылған.

23. Дұрыс жазылған қатарды белгілеңіз.

    AA. Қазақстан Республикасы Сыртқы Істер министрлігі

    BB. Қазақстан Республикасы Ұлттық Қауіпсіздік Комитеті

    CC. Қазақстан Республикасы Орталық Сайлау Комиссиясы

    4D. Қазақстан Республикасы Парламентінің Сенаты
    Пояснение. Қазақ тілінің емле ережелеріне сәйкес, мемлекеттік органдар мен мекеме атауларында бірінші сөз ғана бас әріппен жазылады (мысалы, Сенат). Басқа нұсқаларда барлық сөздер бас әріппен қате жазылған (дұрысы: Сыртқы істер министрлігі, Ұлттық қауіпсіздік комитеті, Орталық сайлау комиссиясы).

24. Сөйлемді толықтырыңыз. Бізге жаңа кадрлар, ... кәсіби білікті, озық ойлы ... бастамашыл мамандар аса қажет.

    AA. мен, да

    BB. яғни, және

    CC. әрі, сондай-ақ

    4D. және, мен
    Пояснение. Берілген сөйлемдегі бірыңғай мүшелерді байланыстыру үшін мағыналық жағынан «әрі» және «сондай-ақ» жалғаулық шылаулары ең қолайлы болып табылады.

25. Дұрыс жазылған реттік сан есімін көрсетіңіз.

    AA. XXI-тараудың IX-бөлімі

    BB. 2024-жылғы 8-тамыз

    CC. №13-лицей, №73-Жарлық

    4D. 69-баптың 3-тармағы
    Пояснение. Реттік сан есімдер араб цифрымен берілсе, дефис арқылы тиісті жалғау жалғанады (69-баптың 3-тармағы). Рим цифрларынан кейін (XXI, IX) және № белгісінен кейін дефис қойылмайды, ал жыл мен ай аралығында дефис қажет емес.

26. Тыңдалымда айтылған сөйлемді толықтыра алмайтын қатарды белгілеңіз: Қорық 1,5 км биіктікте жатқан биік таулы көлдің ауданындағы Оңтүстік Алтай тауларының бөктеріндегі ............... қорғайды.

    AA. субальпі және альпі шалғындары мен тастақ тундрасының табиғи кешендерін

    BB. акацияны, финика пальмасын, фикусты, қола ағашын

    CC. шалғындарды, жапырақты тау

    4D. таулы-қоңыр жапырақты орман, самырсынды төсем қопасын
    Пояснение. Оңтүстік Алтай тауларының табиғатына акация, финика пальмасы, фикус сияқты тропиктік және субтропиктік өсімдіктер мүлдем тән емес, сондықтан бұл қатар сөйлемді толықтыра алмайды.

27. Көп нүктенің орнына тиісті жалғауды белгілеңіз. Жеке еңбек шартын он алты жас... толған адамдар... жасау... жол беріледі.

    AA. -қа, -мен, -ға

    BB. -та, -ға, -ды

    CC. -тын, -ы, -ды

    4D. -тан, -мен, -ға
    Пояснение. Сөйлемнің мағынасына қарай тиісті септік жалғаулары дұрыс жалғанған: «он алты жасқа» (барыс септігі), «адамдармен» (көмектес септігі), «жасауға» (барыс септігі) жол беріледі.

28. Сандар емлесіне сәйкес келмейтін қатарды белгілеңіз.

    AA. Көрмеге 3 млн адам қатысты.

    BB. Экспо-2017 көрмесі 2017-жылы 10 маусым – 10 қыркүйек аралығында өтті.

    CC. Экспо-2017 көрмесі Астана қаласында өтті.

    4D. Оған 115 мемлекет және 22 халықаралық ұйым қатысты.
    Пояснение. Қазақ тілі емлесі бойынша жыл көрсететін сан есімнен кейін дефис арқылы «жылы» сөзі жалғанғанда, «-жылы» емес, «жылы» түрінде бөлек жазылады немесе саннан кейін жалғау жалғанса, «2017 жылы» немесе «2017-ші жылы» деп жазылуы тиіс.

29. Мақсатты мағынадағы сөйлемді көрсетіңіз.

    AA. Жұмыспен қамту орталығына барып тіркеліңіз.

    BB. Біз келісімшарт жасасудан бас тарттық.

    CC. Жарнама берушілер тапсырыстарының мерзімін ұзартпақшы.

    4D. Біздің шығаратын өнімдеріміз өте сапалы.
    Пояснение. Сөйлемдегі «ұзартпақшы» етістігі мақсатты келер шақ тұлғасында тұр, бұл іс-әрекеттің орындалу мақсатын, ниетін білдіреді.

30. Қарсылықты мағынадағы сөйлемді табыңыз.

    AA. Семинар түсте аяқталды, түстен кейін жұмысқа бардық.

    BB. Келіссөзде бізді қызықтырған жайттар болды, алайда келісімшарт жасасудан бас тарттық.

    CC. Біздің ұсынысымыз кешігіп жетіпті, сондықтан талқылауға қатыспадық.

    4D. Семинардың соңында сертификат алып, көшірмесін кадр бөліміне өткіздік.
    Пояснение. Сөйлемдегі «алайда» қарсылықты жалғаулығы екі жай сөйлемнің мағынасын бір-біріне қарсы қойып, қарсылықты салалас құрмалас сөйлем құрап тұр.